ابن فهد الحلي (مترجم: غفارى ساروى)
32
عدة الداعي ونجاح الساعي (آيين بندگى و نيايش) (فارسى)
سزاوار است ، انفاق كند ، حتما عوضش را خواهد ديد ، حتى اگر يك درهم ببخشد » . دوّم اينكه : چيزى را طلب كرده كه به صلاح او نيست يا مفسدهاى براى خودش يا ديگران در بردارد ، چون محال است كسى چيزى از خدا بخواهد و مطابق حكمت هم باشد ، ولى ذات اقدس الهى آن را اجابت نكند . بنا بر اين ، شايسته است كه دعاكننده به هنگام دعا اين شرط را « 1 » بر زبان بياورد و اگر اين كار را نكرد ، لا اقل مقصود قلبىاش اين باشد كه خدايا اين حاجت را اگر خير و مصلحت باشد ، عطا كن ، بنا بر اين ، اگر در واقع چنين باشد ، حتما پروردگار متعال آن را اجابت مىكند و اگر مصلحت در تأخير باشد ، آن را به تأخير مىاندازد ، چون خودش مىفرمايد : وَ لَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ « 2 » . يعنى : « اگر همان مقدار كه مردم در طلب خير عجله به خرج مىدهند ، خداوند سبحان نيز در شرّ ، عجله نشان مىداد ، مرگ آنان فرا مىرسيد » . در دعاى ائمه - عليهم السّلام - مىخوانيم : 19 - « يا من لا تغيّر حكمته الوسائل » . يعنى : « اى كسى كه وسيلهها ( مانند دعا ) موجب تغيير حكمتش نمىشوند » . بنا بر اين ، چون علم غيب بر بندگان پوشيده است ، چه بسا شخصى از روى غلبهء قواى شهوانى بر عقلش ، چيزى را از خدا طلب كند يا خيالاتش باعث شود كه كار فاسدى را نيك ببيند و آن را درخواست كرده و حتى اصرار و پافشارى نيز بكند « 3 » .
--> ( 1 ) منظور ، مطابقت مطلوب با حكمت و مصلحت است ، مثلا بگويد : خدايا ! اگر صلاح است ، چنين و چنان كن . ( 2 ) سورهء يونس ، آيهء 11 . ( 3 ) كما اينكه بسيارى از بندگان ، در درخواست حوايج مادى و دنيايى ، اين چنيناند . ثقة الاسلام كلينى ( ره ) از امام باقر - عليه السّلام - در حديث معروف - قرب نوافل ، روايت مىكند كه در شب اسراء ، خداوند متعال به پيامبر - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرمود : « . . . انّ من عبادى المؤمنين من لا يصلحه الّا الغنى و لو صرفته الى غير ذلك لهلك و انّ من عبادى المؤمنين من لا يصلحه الّا الفقر و لو صرفته الى غير ذلك لهلك . . . » ، ( كافى ، كتاب الايمان و الكفر ، باب من اذى المسلمين ، حديث 8 ) . يعنى : « . . . برخى از بندگان مؤمن من كسانى هستند كه جز غنا چيز ديگر به صلاحشان نيست و اگر آنان را از اين حالت برگردانم ، هلاك مىشوند . در مقابل ، بعضى از بندگان من كسانىاند كه فقط فقر به صلاح آنان است و اگر فقر را از آنان بگيرم ، هلاك مىشوند ( و بىايمان مىگردند ) . . . » .